Ταξίδι στη Γροιλανδία: η δυτική ακτή

Posted by
Η πόλη του Ilulissat

Το Ilulissat είναι η τρίτη πόλη της Γροιλανδίας και η απαραίτητη στάση για να επισκεφτούμε τα παγόβουνα που εδώ και χιλιάδες χρόνια στέκονται αγέρωχα στις δυτικές ακτές του νησιού. Για να φτάσεις εδώ- όπως και παντού στη Γροιλανδία- ο μόνος τρόπος είναι το αεροπλάνο. Η πτήση από το Kangerlussuaq θα σε φέρει σε 45 λεπτά περίπου (καιρού θέλοντος…) και θα πετάξει πάνω από μια κάτασπρη θάλασσα πάγου.

Φτάνοντας στο Ilulissat – εκτός από το έντονο κρύο λόγω της θάλασσας- αυτό που εντυπωσιάζει είναι το χρώμα της μικρής πόλης. Πολύχρωμα σπιτάκια διακόπτουν το λευκό τοπίο δίνοντας μια νότα ζεστασιάς στους πάγους. Σκούρο κόκκινο, έντονο πράσινο, μπλε του ωκεανού και λαμπερές αποχρώσεις του κίτρινου φωτίζουν την πόλη, η οποία είναι χτισμένη γύρω από τον μικρό κόλπο και το λιμάνι. Δεκάδες βάρκες μοιάζουν ακίνητες στο χρόνο καθώς σκεπασμένες από τον πάγο περιμένουν το καλοκαίρι για να ξεκινήσει πάλι η ζωή. Η θάλασσα στο εσωτερικό του κόλπου του Ilulissat παγώνει 7 μήνες στο χρόνο και μαζί της παγώνει κάθε δραστηριότητα. Φυσικά δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό και το πρώτο που έκανα ήταν να τρέξω στην επιφάνεια της. Εντάξει, δεν έτρεξα ακριβώς, καθώς σε κάθε βήμα, με φανταζόμουν παγιδευμένη στο παγωμένο νερό, όπως σε κάτι ταινίες επιβίωσης αλλά χωρίς το αίσιο τέλος. Ο πάγος όμως ήταν αρκετά μέτρα παχύς και περπατούσες χωρίς κίνδυνο, αρκεί να αγνοήσεις το γεγονός ότι σε μερικά σημεία μπορούσες να δεις το σκούρο νερό που κυλούσε από κάτω.

Το λιμάνι σφύζει από ζωή. Χοντρά κεφάλια από τόνο, βασιλικές γαρίδες και τεράστιοι μπακαλιάροι γεμίζουν δεκάδες καφάσια σε κάθε γωνία. Εργάτες ντυμένοι με μπλε στολές ξεφορτώνουν ψάρια από τα μεγάλα αλιευτικά και τα μεταφέρουν στις μεγάλες αποθήκες. Από εκεί θα ταξιδέψουν σε ολόκληρη την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Λευκοί γλάροι παραμονεύουν γύρω από τα αλιευτικά, για να αρπάξουν κάποιο ψάρι στην πρώτη ευκαιρία.

Τα ψάρια είναι η μοναδική παραγωγή της Γροιλανδίας. Κάτι απόλυτα λογικό, όταν το 80% του εδάφους καλύπτεται από μόνιμο πάγο, ο χειμώνας διαρκεί 7 μήνες και οι διάσπαρτες πόλεις δεν επικοινωνούν μεταξύ τους καθώς δεν υπάρχουν δρόμοι.

Το Λιμάνι του Ilulissat είναι βασικός κόμβος για την εξαγωγή της γαρίδας

Οι Ινουιτ της Γροιλανδίας επιβίωσαν για αιώνες τρώγοντας σχεδόν αποκλειστικά κρέας και ψάρια. Φώκιες, φάλαινες, τάρανδοι και βούβαλοι ήταν το καθημερινό κυνήγι. Το φαγητό ήταν περισσότερο επιβίωση παρά γαστρονομία. Σήμερα όμως οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Οι Ινουιτ έχουν εγκαταλείψει τις παραδοσιακές τους συνήθειες και το κυνήγι δεν αποτελεί παρά περιστασιακή ασχολία. Αν και η φάλαινα και η φώκια αποτελούν ακόμα μέρος της διατροφής, το κυνήγι τους είναι ελεγχόμενο από την κυβέρνηση και επιτρέπεται μόνο ορισμένες φορές το χρόνο και σε πολύ συγκεκριμένα είδη. Πλέον σχεδόν όλα τα τρόφιμα εισάγονται από τη Δανία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα ακριβά αλλά και να υπάρχουν αρκετές ελλείψεις καθώς ο καιρός δεν επιτρέπει πάντα τις εισαγωγές. Στα δύο σουπερμάρκετ του Ilulisssat, βρήκα μπανάνες που έμοιαζαν σαν να είχαν βγει από την κατάψυξη και τρία είδη από λαχανικά, όλα εισαγόμενα και πακεταρισμένα από τη Δανία στο τριπλάσιο της τιμής τους. Ακόμα και στα εστιατόρια οι ποικιλίες στα πιάτα περιορίζονται στα βασικά υλικά και πάντα πρέπει να ρωτάς τι υπάρχει στο μενού. Η ζωή είναι τόσο ακριβή στη Γροιλανδία σε σημείο που κάνει τη Δανία – μια από τις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης -να φαντάζει φθηνή. Παραδόξως η άνοδος της θερμοκρασίας έχει και μια απροσδόκητη συνέπεια για την ντόπια παραγωγή. Το ηπιότερο κλίμα και η μεγαλύτερη διάρκεια του καλοκαιριού, επιτρέπει την καλλιέργεια σιτηρών και κάποιων λαχανικών , που θα μπορούσαν να κάνουν το νησί λιγότερο εξαρτημένο από τη Δανία.

Από τους 56,000 Ινουιτ που έχουν απομείνει στη Γροιλανδία, μόνο οι 27,000 είναι ενεργοί, 10,000 από τους οποίους απασχολούνται στον δημόσιο τομέα. Οι υπόλοιποι ασχολούνται με την αλιεία τον τουρισμό και τις εξορύξεις στα ορυχεία. Τα ποσοστά αλκοολισμού, ναρκωτικών ουσιών αλλά και HIV-AIDS στη Γροιλανδία είναι τα υψηλότερα σε δανέζικο έδαφος. Όπως συνέβη σε όλους σχεδόν τους γηγενείς πληθυσμούς, που έχασαν σταδιακά τον παραδοσιακό τρόπο ζωής τους και τη σύνδεση με το παρελθόν τους, οι σημερινοί Ινουιτ παλεύουν να προσαρμοστούν σε ένα κόσμο που αλλάζει γρήγορα και σε μια κοινωνία που είναι περισσότερο δανέζικη παρά δική τους.

Περπατώντας στη θάλασσα- η οποία παραμένει παγωμένη 7 μήνες το χρόνο στον κλειστό κόλπο του Ilulissat

Στη Γροιλανδία δεν υπάρχουν άστεγοι και φυλακές. Αν κάποιος διαπράξει έγκλημα, ακόμα και φόνο, η κοινότητα του τον τιμωρεί με την απομόνωση του από τα υπόλοιπα μέλη της. Μόνο αν διαπράξει σοβαρό αδίκημα δεύτερη φορά θα σταλεί στη Δανία για να εκτίσει ποινή σε κάποια φυλακή. Αντίστοιχα δεν υπάρχουν επιδόματα ανέργων ή οποιαδήποτε πρόνοια για ανθρώπους που δεν τα καταφέρνουν και τόσο καλά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό Ινουιτ με ψυχολογικά, οικονομικά ή προβλήματα υγείας να καταφεύγει στη Δανία όπου έχει πρόσβαση σε επιδόματα πρόνοιας. Όμως και εκεί, οι περισσότερες πιθανότητες είναι δυστυχώς να καταλήξουν στο περιθώριο της κοινωνίας.

Η Δανία, σε μια προσπάθεια να μειώσει τον αριθμό των άστεγων Γροιλανδών στο έδαφος της, αποφάσισε να χτίσει φυλακή στη Γροιλανδία ώστε όσοι διαπράττουν αδικήματα στην Δανία θα στέλνονται στη φυλακή στη Γροιλανδία. Έτσι η πρώτη φυλακή στην ιστορία του νησιού, θα ξεκινήσει να λειτουργεί τον Ιούλιο του 2019 με την χορηγία των Δανών…

Τα ιγκλού πλέον είναι για τους τουρίστες και οι περισσότεροι Γροιλανδοί κατοικούν σε διαμερίσματα και σπίτια

Θα επανέλθουμε στο θέμα των Ινουιτ όμως τώρα, θα μεταφερθούμε στο Disco Bay, στο παγωμένο φιορδ του Ilulissat, όπου στέκουν επιβλητικά, εδώ και 3000 χρόνια τα μοναδικά παγόβουνα. Η πρόσβαση σε αυτά γίνεται μόνο με πλοίο και αυτό μόνο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Μόλις οι θερμοκρασίες ανέβουν, το φιορδ πλημμυρίζει από το νερό που ελευθερώνουν οι πάγοι και γίνεται απροσπέλαστο για τα πλοία.

Οι επιβλητικοί πάγοι στο Disco Bay

Το ταξίδι με το πλοίο διαρκεί περίπου 3 ώρες και περνάει τόσο κοντά στα παγόβουνα που έχεις την εντύπωση ότι θα τα αγγίξεις. Ενθουσιασμένη διάλεξα μια θέση στην άκρη της πλώρης με πλήρη θέα στον κόλπο και περίμενα να δω απο κοντα τα παγόβουνα. Στο σκούρο μπλε της θάλασσας καθρεφτίζονται οι επιβλητικοί όγκοι πάγου και οι γλάροι πετάνε δίπλα σου αφήνοντας δυνατές φωνές. Ο δυνατός ήλιος εναλλάσσεται με άσπρα σύννεφα χρωματίζοντας την ατμόσφαιρα με μια σχεδόν διάφανη λευκή χροιά. Σε αυτό τη σημείο το κρύο σου κόβει την ανάσα. Καθώς περνάμε ανάμεσα από τα παγόβουνα, νιώθω ότι δεν μπορώ να αναπνεύσω. Η κάμερα μου δεν λειτουργεί, τα χέρια μου – παρόλα τα ειδικά ρούχα- δεν μπορούν πλέον να αγγίξουν τίποτα- και τρέμω τόσο πολύ που δεν αισθάνομαι ούτε το κούνημα του πλοίου. Ο καπετάνιος μας λέει ότι καμιά φορά οι πάγοι μετακινούνται απροειδοποίητα δημιουργώντας μεγάλα κύματα και αυτό μπορεί να αναποδογυρίσει τα πλοία που διασχίζουν τον κόλπο. Συμπληρώνει ότι αν κάποιος πέσει στο παγωμένο νερό έχει ακριβώς 1.30 λεπτό μέχρι να πεθάνει. Δε νομίζω ότι είναι αυτό που θα ήθελα να ακούσω εκείνη τη στιγμή.

Ατέλειωτα παγόβουνα σε κάθε σου βλέμμα

Χιλιάδες χρόνια χρειάστηκαν για να δημιουργηθούν αυτοί οι επιβλητικοί όγκοι πάγου που μέσα τους κρύβουν τα μυστικά της επιβίωσης του ανθρώπου. Η ζωή μας είναι τόσο άρρηκτα δεμένη μαζί τους και το τέλος τους θα σημάνει και το δικό μας τέλος . Και όμως ότι έφτιαξε η φύση με υπομονή σε χιλιάδες χρόνια, η απληστία του ανθρώπου το καταστρέφει μέσα σε λίγες δεκαετίες. Οι πάγοι στη Γροιλανδία λιώνουν με ταχύτατους ρυθμούς.

Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει…

Οι πάγοι μετακινούνται απροειδοποίητα δημιουργώντας κύματα ικανά να αναποδογυρίσουν τα πλοία που θα βρεθούν εκεί
Γλάροι πετούν γύρω απο τα παγόβουνα

Επιβλητικοί όγκοι κομμένοι σχεδόν με γεωμετρική ακρίβεια που επιβίωσαν για χιλιάδες χρόνια

Οι παγετώνες της Γροιλανδίας σχηματίστηκαν πριν 100,000 χρόνια. Αν λιώσουν θα ανέβει η στάθμη της θάλασσας κατά 7.3 μέτρα.

2 comments

  1. Ευχαριστώ πολύ! Ελπίζω να έχει κάποιο ενδιαφέρον η αφήγηση για όποιον το διαβάσει και να το χαρεί!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s