Όταν συναινείς στην εκμετάλλευση σου…

Posted by

Χτες ανέβασα μια ανάρτηση στη σελίδα μου στο ΦΒ – η οποία προς έκπληξη μου διαβάστηκε πολύ. Αφορούσε μια περίπτωση παιδεραστίας που είχα δει στη Μανίλα το 2014, όταν ζούσα και εργαζόμουν στις Φιλιππίνες. Αρκετοί έσπευσαν να πουν ότι φωτογράφιζα την υπόθεση του πρώην βουλευτή της ΝΔ Ν. Γεωργιάδη – κάτι το οποίο δεν ισχύει φυσικά. Πάντα θα με εκπλήσσει το πως ερμηνεύει ο καθένας μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης…

Τελοσπάντων, δεν έχει και μεγάλη σημασία, καθώς η ουσία βρίσκεται αλλού. Η υπόθεση που ανέφερα στο προφίλ μου, συνέβη στη Μανίλα, πριν 5 χρόνια. Για όσους δεν γνωρίζουν, η Μανίλα είναι μια δύσκολη πόλη. Σε κάθε στιγμή που θα αποφασίσεις να βγεις από την πλαστή ευημερία των προνομιούχων με τους μεγάλους φράχτες στα σπίτια και τους ιδιωτικούς αστυνομικούς στις πύλες, θα έρθεις αντιμέτωπος με την πραγματικότητα που θέλεις να αγνοείς: τα εκατομμύρια εκείνων που η ετήσια ανάπτυξη του 7% έχει αφήσει τελείως απέξω. Ή Μανίλα είναι από τις λίγες πόλεις που έχω ζήσει, όπου οι κοινωνικές ανισότητες είναι τόσο έντονες, η ιεραρχία και η διάκριση σε αφέντες και υπηρέτες τόσο απόλυτα καθολική και αποδεχτή που αν περάσεις ένα εύλογο διάστημα στην πόλη, σου φαίνεται τόσο φυσιολογικό ώστε δυσκολεύεσαι να το αμφισβητήσεις.

Το βράδυ εκείνο λοιπόν, ενώ εμείς τρώγαμε στην ψαραγορά, ο πενηντάρης λευκός άντρας στο διπλανό τραπέζι ολοκλήρωνε τη συναλλαγή όπως γίνεται σε κάθε επιχειρηματική συμφωνία. Η ανθρώπινη σωματεμπορία στην χειρότερη της μορφή, η αγοραπωλησία ενός παιδιού μπροστά στα μάτια σου, σαν μια πράξη καθημερινή, απλή όπως ακριβώς θα αγόραζες τα ψάρια ή τα πλαστικά παιχνίδια από το διπλανό κιόσκι. Και όλοι ξέρουν και όλοι συναινούν, το παιδί, οι συνοδοί του, οι σερβιτόροι, εμείς…
Κάθε χρόνο πάνω 12 εκατομμύρια άνθρωποι πωλούνται ως σκλάβοι παγκοσμίως. Το 2002 –που είναι και οι τελευταίες διαθέσιμες στατιστικές- 225 εκατομμύρια παιδιά είχαν είτε πέσει θύμα βιασμού, είτε είχαν οδηγηθεί στην πορνεία. Μόνο στις Φιλιππίνες τα παιδιά που βρίσκονται στα δίκτυα της παιδικής πορνείας υπολογίζονται στα 60 με 100 χιλιάδες.

Και όμως, ποτέ άλλοτε όσο στην εποχή μας, ο κόσμος δεν ήταν τόσο ενημερωμένος για την εμπορία ανθρώπων: διεθνείς καμπάνιες από  μεγάλες μη κυβερνητικές οργανώσεις και οργανισμούς, κυβερνήσεις που πιέζονται όλο και περισσότερο να περάσουν νόμους κατά της εμπορίας ανθρώπων, χολιγουντιανές ταινίες με θέμα την ανθρώπινη σκλαβιά, και σταρ διεθνούς εμβέλειας να στέλνουν μηνύματα κ να ηγούνται πρωτοβουλιών κατά του “trafficking”.

Γιατί όμως τα νούμερα μειώνονται ελάχιστα; Γιατί παρ’όλη την ευαισθητοποίηση είχαμε από το 2008 μέχρι το 2012 μόνο μια μείωση 2 τοις εκατό στα παιδιά θύματα της καταναγκαστικής εργασίας; 

Υπάρχει λοιπόν ένα πρόβλημα εδώ, που ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να αγγίξουμε την ρίζα του. Ίσως γιατί  το πρόβλημα δεν είναι οι ακραίες μορφές εκμετάλλευσης όπως η εμπορία ανθρώπων και παιδιών, αλλά  είναι το ίδιο το οικονομικό μας σύστημα.  Η σωματεμπορία παιδιών αλλά και ενηλίκων-όσο αηδιαστική και καταδικαστέα και αν είναι, όσο και αν εξοργίζει κάθε λογικό άνθρωπο- δεν είναι παρά η ακραία έκφανση της εργασίας. Και όσο εστιάζουμε στην ακραία αυτή μορφή εκμετάλλευσης, προσπαθώντας να την  καταπολεμήσουμε με καμπάνιες και νόμους, τόσο αφήνουμε αλώβητο το σύστημα που την γεννάει και την τρέφει.
Στην καπιταλιστική οικονομία, η εργασία είναι ένα προϊόν, το οποίο μπορεί να αγοραστεί και να πωληθεί κατά το δοκούν, αρκεί και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη να συμφωνούν στην αγοραπωλησία. Μπορεί δηλαδή  να πουληθεί φθηνά ή ακριβά, αρκεί ο εργάτης να δώσει τη συγκατάθεση του. Η σωματεμπορία αποτελεί και την ακραία μορφή αυτής της συμφωνίας, ακριβώς επειδή το ένα από τα δύο μέρη –στην περίπτωση μας ο «εργάτης»- δεν έχει συμφωνήσει στην «πώληση» της εργασίας του.  Αυτή τη μορφή κάθε νοήμων άνθρωπος καταδικάζει και εκατομμύρια δολάρια δαπανώνται κάθε χρόνο σε καμπάνιες πρόληψης και προγράμματα αποκατάστασης από ανθρωπιστικές οργανώσεις και διεθνείς οργανισμούς.

Τι γίνεται όμως όταν στην αληθινή ζωή, το θύμα συναινεί στην εκμετάλλευση του; Όταν ο φτωχός εργάτης δέχεται να πουληθεί σκλάβος γιατί έχει χάσει τη γη του και το μόνο κεφάλαιο που έχει να πουλήσει είναι ο εαυτός του; Τι ισχύει όταν μια απελπισμένη οικογένεια δίνει την συγκατάθεση της  να στείλει  το δωδεκάχρονο παιδί της σε κάποιον «συγγενή» γνωρίζοντας ότι πιθανόν θα καταλήξει στο πεζοδρόμιο, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να ξεχρεώσει τα χρέη και να ταΐσει τα υπόλοιπα παιδιά; Που είναι η γραμμή μεταξύ ελεύθερης βούλησης και εξαναγκασμού; Το δωδεκάχρονο παιδί είναι θύμα σωματεμπορίας γιατί ως ανήλικος δεν μπορεί να συναινέσει όμως ο θύτης είναι η μητέρα που θα δεχτεί να το πουλήσει, ο συγγενής που θα το παραλάβει, ο σιωπηρός παρατηρητής, ο υποψήφιος αγοραστής ή το σύστημα που οδηγεί τους ανθρώπους να συναινούν στην εκμετάλλευση τους γιατί απλά δεν τους παρέχει καμία άλλη επιλογή επιβίωσης;  Και αν το ίδιο παιδί σε έξι χρόνια που τυπικά θα είναι ενήλικας, δεχτεί να «πουληθεί» ως εργάτης σε κάποιο εργοστάσιο σε συνθήκες σκλαβιάς ή ως πόρνη σε κάποια πρωτεύουσα με αντάλλαγμα τα χρέη της οικογένειας του, ποιος θα είναι πάλι ο θύτης;
 Ο βασικός όρος του «συμβολαίου» που νομιμοποιεί και την συμφωνία – η συγκατάθεση και των δύο μερών-έχει εκπληρωθεί.

Και μέσα σε αυτό ζοφερό πλαίσιο, ποια μπορεί να είναι η δική μας στάση;Τι άλλο υπάρχει εκτός από εκθέσεις ιδεών στα κοινωνικά δίκτυα για ανατροπή συστήματος και καλέσματα για επανάσταση που δεν θα έρθει ποτέ; Στο δικό μας μικρόκοσμο, στη δική μας καθημερινότητα, στη δική μας εργασία την οποία πουλάμε ακριβά ή φθηνά, στη δική μας εκμετάλλευση, στο δικό μας αξιακό σύστημα όπου γινόμαστε θύτες και θύματα, εκεί ας δοκιμαστούμε…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s