Μέρος Τέταρτο: Τα ΜΜΕ ή τι θα κάνουμε χωρίς βαρβάρους…

Περαστικοί διαβάζουν την κρατική εφημερίδα Rodong Sinmun

Εφημερίδες, Πιονγκγιανγκ, Αύγουστος 2013 (Φραγκίσκα Μεγαλούδη)

To πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο μέρος εδω.

Όπως ήταν αναμενόμενο, το ενδιαφέρον του παγκόσμιου τύπου για την ξαφνική φιλία ΗΠΑ -Βόρειας Κορέας, ήταν τεράστιο.  Αρχικά υπήρξε μια γενική αυτοσυγκράτηση. Ο Guardian, το Reuters, το BBC, οι New York Times  (για να αναφέρουμε μερικά παραδείγματα) ξαφνικά σταμάτησαν να χρησιμοποιούν λέξεις όπως ο «παρανοϊκός δικτάτορας», το «απομονωμένο κράτος», ο «βορειοκορεάτης τύρανος». Άκόμα και η χρήση της λέξης «κομμουνιστικό καθεστώς» ξεχάστηκε για λίγες μέρες. Αντιθέτως αποκαλούσαν τον Kim Jong-un ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κύριο Kim, ή αναφέρονταν στην ηγεσία χωρίς να χρησιμοποιήσουν τη λέξη καθεστώς. Υπήρξαν βέβαια και κάποιες παραφωνίες, όπως για παράδειγμα ο Independent όταν σε αναλύτικο άρθρο που δημοσιεύτηκε στις 11 Ιουνίου, περιγράφει ότι -σύμφωνα με ανώνυμες αλλά αξιόπιστες πηγές-ο Kim Jong-un έφερε μαζί του στη Σιγκαπούρη, την φορητή του τουαλέτα επειδή φοβόταν ότι οι μυστικές υπηρεσίες θα υποκλέψουν τα κόπρανα του και θα συλλέξουν πληροφορίες για την ζωή του. Ανέφερε επίσης ότι είχε φέρει το δικό του φαγητό και δεν θα έτρωγε στο κοινό γεύμα εργασίας από το μενού, κάτι που τελικά διαψεύστηκε όταν ο Kim συνέφαγε τελικά μαζί με τον Trump το προκαθορισμένο μενού.

Όμως η αλήθεια είναι ότι η αλλαγή στη γλώσσα που χρησιμοποιούσε ο διεθνής τύπος ήταν αξιοσημείωτη. Υπήρξε βέβαια και η αναφορά του καναλιού Fox,  όταν στην εκπομπή Fox & Friends της Abby Huntsman στις 10 Ιουνίου, η παρουσιάστρια αναφέρθηκε στην επικείμενη συνάντηση ως η «συνάντηση των δύο δικατόρων». Η παρουσιάστρια αργότερα ζήτησε συγγνώμη για την αναφορά της, είναι όμως χαρακτηριστικό παράδειγμα του πως σταδιακά ο τύπος άρχισε να ψάχνει τρόπους να υποβαθμίσει έμμεσα την συνάντηση, προτού ακόμα λάβει χώρα.

Ο τρόπος με τον οποίον μετέφεραν στο κοινό τα νέα της Συνόδου τα δυτικά μέσα ενημέρωσης σε σχέση με τα κορεατικά είναι επίσης ένα σημείο που αξιζει να σταθεί κάποιος. Όπως γράφει στην νοτιοκορεατική εφημερίδα The Korean Herald, ο δημοσιογράφος Jo He-rim, η συνάντηση  Trump-Kim μεταδόθηκε σε γιγαντοοθόνη στον κεντρικό σταθμό της Σεούλ. Την στιγμή που οι δύο ηγέτες έσφιγγαν τα χέρια, οι νοτιοκορεατες που παρακολουθούσαν την οθόνη ξέσπασαν σε χειροκροτήματα. Αντιθετα ευρωπαίοι και αμερικανοί τουρίστες που έτυχε να βρίσκονται εκεί παρέμειναν πορβληματισμένοι και όπως δήλωσαν στον δημοσιογράφο, δεν μπορούσαν να καταλάβουν γιατί χειροκροτούν οι νοτιοκορεάτες. Οι δύο αυτές αντιδράσεις, μπορεί κάποιος να τις θεωρήσει μεμονωμένες, είναι όμως χαρακτηριστικές του πώς έχει διαμορφωθεί η κοινή γνώμη στη Δύση.

Αυτό γίνεται ακόμα πιο φανερό στα δημοσιεύματα που ακολούθησαν την Σύνοδο. Αναλυτές και δημοσιογράφοι έσπευσαν να χαρακτηρίσουν τα αποτελέσματα μηδαμινά. Η Washington Post με κεντρικό άρθρο στις 12 Ιουνίου και με μια σειρά άρθρων γνώμης που ακολούθησαν τις επόμενες μέρες, αναφέρει ότι η Σύνοδος δεν ήταν παρά ένας θρίαμβος της προπαγάνδας του Kim Jong-un ενώ ο Donald Trump του έδωσε τα πάντα και δεν πήρε τίποτα σε αντάλλαγμα. Στο ίδιο κλίμα ο Independent κάνει εκτενής αναφορά στις ανησυχίες των πολιτικών αναλυτών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν την Σύνοδο με σκεπτικισμό ενώ την χαρακτηρίζουν ως  θεατρικό έργο και όχι Σύνοδο επι της ουσίας.

Ο δημοσιογράφος Rachel Maddow του καναλιού MSNBC, και συγγραφέας του πρώτου σε πωλήσεις στη Νέα Υόρκη βιβλίου The Unmooring of American military power, στο οποίο καυτηρίαζε την εξάρτηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στον πολεμο, τώρα κατακεραύνωνε την δήλωση Trump να σταματήσει τις πολεμικές ασκήσεις και εξοπλισμούς στη Νότια Κορέα.

Ο Jonathan Freedland έγραφε στον Guardian ότι η Συνάντηση ήταν μια ιστορική στιγμή του Kim Jong-un, επαναλαμβάνοντας ότι οι ΗΠΑ δεν κέρδισαν τίποτα,φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να γράψει ότι οι προηγούμενες αποτυχημένες συμφωνίες του 2005 ήταν καλύτερες και πιο συγκεκριμένες.

Διαβάζοντας κανείς τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, έχει την εντύπωση ότι η Συνάντηση των δύο ηγετών ήταν ένα κακόγουστο αστείο που θα καταλήξει σε πλήρη καταστροφή της Νότιας Κορέας και θα καταλυσει την παγκόσμια ειρήνη.

Εάν όμως ανατρέξουμε στο πως είδε ο νοτιοκορεατικός τύπος την ίδια συνάντηση, θα παρατηρήσουμε ότι, παρόλη τη συγκρατημένη αισιοδοξία, χαιρετίζουν την Σύνοδο ως ένα μεγάλο βήμα προς την χαλάρωση των εντάσεων στην περιοχή τους, ενώ το 81% των νοτιοκορεατών δήλωσε την υποστήριξη του στις συνομιλίες.

Δεν χρειάζεται να γράψει κάποιος περισσότερα για να αντιληφθούμε την παράνοια και τη χειραγώγηση των μέσων ενημέρωσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι θεωρούμε την Σύνοδο ως πανάκεια όλων των δεινών στην περιοχή. Είναι ένα σημαντικό βήμα, το οποίο ο διεθνής τύπος, οι αναλυτές και τα διάφορα think-tanks οφείλουν να στηρίξουν με εγκράτεια και αναμονή.

Δυστυχώς όμως οι αντιδράσεις τους θυμίζουν περισσότερο φόβο ότι αν επιτεχθεί ειρήνη στην περιοχή θα μείνουν άνεργοι παρά ψύχραιμη ανάλυση.

Στην παγκόσμια διπλωματία οι δυναμικές αλλάζουν με γοργούς ρυθμούς. Τα ίδια μέσα ενημέρωσης και τα think-tanks κάποτε χαιρέτιζαν τον σαουδάραβα πρίγκηπα Muhammad bin Salman ως τον νέο μεταρρυθμιστή στη Σαουδική Αραβία, παρόλο που είχε προχωρήσει σε διώξεις, εξαφανίσεις και συλλήψεις όλων όσων αμφιβητούσαν τις πολιτικές του. Στην περίπτωση αυτή ο πρίγκηπας δεν ήταν ένας αιμοσταγής δικτάτορας που σκοτώνει τους αντιπάλους του, αλλά ρεαλιστής και σκληρός μεταρρυθμιστής.

Οι επόμενοι μήνες, ίσως και χρόνια, θα δείξουν τον πραγματικό αντίκτυπο της Συνόδου. Η Βόρεια Κορέα σταδιακά μεταμορφώνεται. Η οικονομία της μεταρρυθμίζεται και οι επιρροές της Δύσης είναι ολο και πιο φανερές. Η διαφορά με άλλες χώρες που πέρασαν τις ίδιες διαδικασίες, είναι ότι μέχρι σήμερα, κατάφερε να το κάνει, χωρίς έξωθεν επεμβάσεις (με εξαίρεση ίσως την στήριξη της Κίνας). Ο λιμός του 1990 ήταν το κομβικό σημείο που άλλαξε τις δυναμικές της οικονομίας αλλα΄και του τρόπου που οι πολίτες αντιλαμβάνονται την κεντρική εξουσία. Είναι μια διαδικασία που εδραιώθηκε την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, εν μέσω αναταραχών που όμως δεν κατάφεραν να αλλάξουν τα δεδομένα.

Σε έναν κόσμο λεπτών ισορροπιών, όπου οι εξελίξεις τρέχουν,  είναι δύσκολο να προβλέψουμε με ακρίβεια τι πρόκειται να συμβεί.  Καθώς κανείς μας δεν διαθέτει την μαγική σφαίρα που δείχνει το μέλλον, μπορούμε μόνο να προβούμε σε υποθέσεις στηριζόμενες στις υπάρχουσες δυναμικές.

Η ανάλυση της κατάστασης στη Βόρεια Κορέα, ξεπερνάει τα στενά σύνορα της χώρας. Είναι μια σημαντική άσκηση που αποκαλύπτει όχι μόνο τις σκοτεινές στιγμές της διεθνούς διπλωματίας αλλά και εκθέτει στο ευρύ κοινό τον ρόλο που μπορούν να παίξουν τα μέσα ενημέρωσης στη  διαμόρφωση της γνώμης και της γνώσης όλων μας.

Ας το κρατήσουμε αυτό στο μυαλό, την επόμενη φορά που θα διαβάσουμε ειδήσεις για οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη.

One thought on “Μέρος Τέταρτο: Τα ΜΜΕ ή τι θα κάνουμε χωρίς βαρβάρους…

  1. Pingback: Μέρος Τρίτο: Ηταν τελικά “έκπληξη” η στάση της Βόρειας Κορέας; | Fragkiska Megaloudi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s